۴-۳-۳-۱۱ مروری بر تحقیقات صورت گرفته درزمینه­ی سیستم­های غشایی
از اواخر قرن گذشته بسیاری از محققین علاقه‌ی خود را با انجام پروژه­ های تحقیقاتی در زمینه ­های مختلف سیستم­های فیلتراسیون غشایی نشان داده­اند. اگر به روند تاریخی این تحقیقات نگاه کنیم، به اقبال عمومی پژوهشگران از سیستم­های اسمز معکوس و نانوفیلتراسیون طی چند سال اخیر پی خواهیم برد. به همین منظور در این قسمت، خلاصه‌ای از نتایج به‌دست‌آمده توسط سایر محققین از غشاهای RO و NF ارائه می­گردد.
در سال­های قبل به طور سنتی از روش­های ترسیب برای حذف فلزات سنگین به‌ویژه آهن استفاده ‌شده­است. علی­رغم استفاده‌ی متعدد از این روش به دلیل سادگی نسبی، هزینه‌ی پایین و تنظیم ساده‌ی pH، اما این روش ایرادهایی هم دارد. Fenglian و همکاران این مشکلات را این چنین ذکر کردند: الف) ترسیب هیدروکسیدی حجم بالایی لجن کم دانسیته تولید می‌کند که مشکل آبگیری و دفع لجن ایجاد می کند. ب) بعضی هیدروکسیدهای فلزی آمفوتری هستند و ترکیب فلزات برای ترسیب هیدروکسیدی مشکل­زاست، چون pH ایده­آل برای یک فلز ممکن است برای بقیه‌ی فلزات مناسب نباشد. ج) وقتی عامل­های پیچیده در فاضلاب هستند، ترسیب هیدروکسیدی فلزات را مختل می­ کنند. لازم به ذکر است که ترسیب سولفیدی مشکلات به‌مراتب کمتری نسبت به ترسیب هیدروکسیدی دارد[۵۷].

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

Feng و همکاران در سال ۲۰۱۱ با ادغام روش­های wet land، اولترافیلتراسیون و اسمز معکوس اقدام به تصفیه‌ی فاضلاب حاصل از کارخانه‌ی فولاد نمودند. در این تحقیق ابتدا فاضلاب از سیستم wet land عبور داده می­شد (پیش‌تصفیه) و سپس به ترتیب وارد سیستم­های UF و RO می­گردید. عمده فلزات تشکیل‌دهنده‌ی این فاضلاب شامل آهن و منگنز می‌باشد. آن‌ها با بهره گرفتن از این سیستم پیش‌تصفیه توانستند غلظت آلاینده­های مختلف را تا حد قابل‌قبولی کاهش دهند. پساب خروجی از سیستم RO، حذف ۱۰۰% فلزات سنگین را تجربه کرده­است[۵۸].
همچنین Rombardo و همکاران اقدام به حذف آلاینده­های آب زیرزمینی (به‌ویژه فلزات سنگین) با روش نانوفیلتراسیون کردند. همانطورکه در نمونه­های گرفته‌شده از چاه­های ۱،۲ و ۳ دیده می‌شود، غلظت فلزات سنگین بسیار کم می‌باشد و روش نانوفیلتراسیون قادر به حذف این آلاینده­ها به طور مناسبی (بیش از ۸۰%) می‌باشد[۵۹]. داده ­های آب اولیه ی آن‌ها در جدول ۴-۱۴ ارائه گشته ­است.
علاوه بر آن در سال ۲۰۰۷، Bartels و همکاران اقدام به استفاده از غشای نانوفیلتراسیون جدیدی برای حذف آلاینده­ها از آب زیرزمینی کردند. آن‌ها نیز درصدهای حذف بیش از ۸۰% را تجربه کردند. خلاصه داده ­های آب زیرزمینی آن‌ها نیز در جدول ۴-۱۴ آمده است [۵۶]. همانطورکه از نتایج این تحقیق می­توان فهمید، غالباً حذف فلزات سنگین، به‌ویژه آهن و منگنز در غلظت­های کم صورت گرفته­است.
در سال ۱۹۹۶، Schoeman و همکاران اقدام به تصفیه‌ی فاضلاب کارخانه‌ی فولاد با روش اسمز معکوس کردند. آن‌ها بیشترین درصد­های حذف را برای عناصر چند ظرفیتی معرفی کردند که منطبق با نتایج سایر محققین می‌باشد. غالباً درصدهای حذف بالای ۹۰% گزارش شدند. لازم به ذکر است که در این تحقیق نیز غلظت فلزات سنگین بسیار کم بوده است [۳۰].
علاوه بر حذف فلزات سنگین از فیلتراسیون غشایی برای حذف آلاینده­های فاضلاب کارخانه لبنیات هم استفاده ‌شده­است[۳۱]. در این تحقیق از روش­های RO و NF برای حذف آلاینده­ها استفاده گردید و کارایی آن‌ها مقایسه گردید. همانطورکه می­توان حدس زد، عملکرد غشای RO بهتر از NF در حذف آلاینده­ها می‌باشد که دلیل آن رفتار متفاوت دو غشا، فشار اسمزی و اندازه‌ی منافذ می‌باشد. خلاصه‌ی این مقایسه در جدول ۴-۱۴ آمده­است.
همانطورکه ذکر گردید صنایع مختلف ازجمله صنایع نفتی از روش اسمز معکوس برای حذف آلاینده­ها استفاده کرده ­اند. در سال ۲۰۰۸، Al-Jeshi و همکاران از دو غشای RO مختلف برای مقایسه‌ی راندمان‌های حذف استفاده کردند. طبق نتایج به‌دست‌آمده‌ی آن‌ها، راندمان‌های حذف TOC بیش از ۹۹% توسط هر دو غشا می‌باشد[۶۰]. خلاصه‌ی تحقیق در جدول ۴-۱۴ موجود است.
در سال ۲۰۱۰، محققان عربستانی اقدام به حذف فلزات سنگین از فاضلاب­های عربستان جهت آبیاری اراضی کردند. در این تحقیق، راندمان حذف فلزات سنگین در دو روش RO و جذب به وسیله‌ی رس عربستان مقایسه شده­است. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، رس عربستان جاذبی مناسب و قابل رقابت با سیستم غشایی RO معرفی گردیده است[۶۰]. خلاصه‌ی نتایج این تحقیق در جدول ۴-۱۴ آمده­است.
در سال ۲۰۱۳ نیز Al-Rashdi و همکاران اقدام به بررسی راندمان حذف فلزات سنگین مختلف با غلظت­های بالا توسط NF نمودند. این تحقیق همچنین در مورد نحوه‌ی گرفتگی غشا پس از عملیات تصفیه نکاتی را ذکر می‌کند[۶۰]. این محققین گزارش کردند وقتی pH کمتر از نقطه‌ی ایزوالکتریک است، حذف افزایش می‌یابد. درصد حذف در pH اسیدی و فشار ۴ بار برای کادمیوم، منگنز و سرب به ترتیب برابر ۹۹%، ۸۹% و ۷۴% است. گرفتگی فلاکس به دلیل رسوبات یون‌های فلزی به ترتیب مقابل می‌باشد:
Cu²⁺ > Cd²⁺ = Mn ^۲+ > Pb²⁺ = As³⁺
در سال ۲۰۱۰، محققان هندی نمونه­هایی از شیرابه­های مراکز دفن تهیه و اقدام به تصفیه‌ی آن‌ها به‌وسیله‌ی نانوفیلتراسیون نمودند. شیرابه­های مراکز دفن مقدار زیادی مواد آلی، رنگ و فلزات سنگین دارند. اطلاعات فاضلاب خام بدین شرح است:
COD = 67719 mg/lit, BOD = 22418 mg/lit, Cl^- = ۳۸۴۷ mg/lit, SO₄^2- = ۹۰۹ mg/lit.
بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، با افزایش فشار راندمان حذف افزایش‌ یافته­است. ترتیب حذف فلزات سنگین نیز به شرح مقابل است: Cr³⁺ > Ni²⁺ > Zn²⁺ > Cu²⁺ > Cd²⁺
این ترتیب متناسب با عکس ترتیب ضریب پخش این عناصر می‌باشد. برای کل یون‌های این تحقیق غالباً درصد­های حذف بالاتر از۶۰% گزارش گردیده­است[۶۱].
سال ۱۳۹۲، محقق (دانشگاه صنعتی خواجه‌نصیرالدین طوسی) از غشاهای نانو و اسمز معکوس برای حذف آلاینده­های کارخانه­های آنتی­بیوتیک­سازی استفاده کرد. بر اساس آزمایش­های ایشان درصد سفیکسیم از فاضلاب توسط غشای نانو ۹۳% و توسط غشای اسمز معکوس ۹۸% گزارش گردید. این آزمایش­ها در فشار بهینه‌ی ۱۱ و ۱۵ بار به ترتیب برای NF و RO در pH برابر ۴ بوده است[۵۸].
جدول ۴-۱۴خلاصه‌ای از تحقیقات پیشین در مورد سیستم­های غشایی]۵۶[

شماره‌ی مرجع
پارامتر
TU (NTU)
EC (μs/cm)
COD (mg/lit)
آمونیوم (mg/lit)
سولفات (mg/lit)
سدیم (mg/lit)
آهن
(mg/lit)
منگنز (mg/lit)

[۵۸]
غلظت
۲۰/۸۰
۱۲۵۷
۲۵/۸۸
۱/۷۳
۱۰۶/۴۳
۱۰۹/۳۷
۱/۵۹
۰/۵۳

درصد حذف
۱۰۰%
۹۸/۳%
۷۹%
۹۴%
۱۰۰%
۹۸/۴%
۱۰۰%
۱۰۰%

*انحراف استاندارد نسبی به دست آمده از ۳ بار تکرار آزمایش
۴-۲-۱-۲- انتخاب نوع حلال استخراجی
یکی از مهم­ترین مراحل بهینه سازی در روش­های استخراج انتخاب حلال استخراج کننده مناسب است که نوع آن باید مورد بررسی قرار بگیرد و بهینه شود [۸۱].
در این مطالعه اثر هر کدام از حلال­های، آب، متانول، استونیتریل و دی متیل سولفوکسید مورد بررسی قرار گرفت شکل (۲-۵). از بین این حلال­ها بیشترین میزان جذب برای آب بدست آمد. که در توجیح این امر می­توان این گونه توضیح داد که حلال­های استفاده شده به دلیل قطبیت کمتر و ثابت دی الکتریک پایین تر از آب باعث کاهش راندمان استخراج می­شوند چون قطبیت و ثابت دی الکتریک پایین تر حلال باعث افزایش بیشتر در CMC و کاهش مقدار سورفکتانت در فاز غنی از سورفکتانت می­ شود. در نتیجه کارایی استخراج کاهش می­یابد [۸۰]. لذا آب به عنوان حلال استخراجی مناسب برای ادامه آزمایش انتخاب شد. داده های حاصل در جدول (۲-۶) نشان داده شده است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

شکل (۲-۵). تاثیر نوع حلال بر کارایی استخراج سانست یلو. شرایط استخراج: حجم نمونه آبی، ۱۰ میلی لیتر؛ غلظت سورفکتانت، ۵/۱ درصد (وزنی/ حجمی)؛ ۵/۵pH=؛ غلظت سانست یلو، ۵ میلی گرم بر لیتر؛ درصد نمک، ۱۰ درصد (وزنی/ حجمی) ؛ دما، ۶۰ درجه سانتیگراد.
جدول (۲-۶). تاثیر نوع حلال بر کارایی استخراج سانست یلو
نوع حلال میزان جذب انحراف استاندارد نسبی (درصد)*
آب ۳۹۹۷/۰ ۲/۳
استونیتریل ۰۸۵۷/۰ ۶/۴
دی متیل سولفوکسید ۰۶۶۵/۰ ۸/۶ متانول ۰۴۲۶/۰ ۹/۶
*انحراف استاندارد نسبی به دست آمده از ۳ بار تکرار آزمایش
۴-۲-۲- بهینه­سازی پارامتر­ها با روش باکس بنکن
۴-۲-۲-۱- طراحی آزمایش
در این روش دامنه متغیرها نظیرغلظت تریتون ۱۱۴-X، غلظت نمک،pH و دما پس از مشخص شدن به ترتیب به صورت ۱- ،۰ و ۱+ کدگذاری می­ شود که در جدول (۲-۷) نشان داده شده است و سپس این کد­ها با هم تر کیب می­ شود و حدود ۳۰ آزمایش بدست می ­آید و سپس میزان جذب بدست آمده از هر آزمایش تعیین می­ شود که در جدول (۲-۸) زیر آورده شده است.

مقصد
علامت
شکل ۷-۲- : مدل ارتباطی شرام
همانگونه که مشاهده می شود اغلب مدل های اولیه ارتباطی در چهار عنصر مشترک هستند. به نحوی که از نگاه این مدل ها اساساً هر فرآگرد ارتباطی دارای یک فرستنده یا ارتباط گر است که پیام یا محتوی مورد نظر خود را از طریق یک مجرا یا وسیله برای مقصد یا پیام گیر می فرستد.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

در اغلب منابع، وسیله و مجرا به جای یکدیگر بکار رفته اند، اما در برخی موارد نیز بین این دو مفهوم تمایز قائل شده اند (Windahl, Olson, …, ۱۹۹۲: ۲۵) . به این ترتیب که مجرا به ابزارهای فیزیکی انتقال پیام دلالت دارد، اما وسیله نوعی عامل میانجی است که از طریق یک یا چند مجرا، امکان برقراری ارتباط را فراهم می سازد (O’ Suliven et,1983 : 134) .
با این تاریخچه کوتاه درباره مدل های ارتباطی، به بحث در خصوص آنچه که در این تحقیق از آن به «مدل ارتباطی در پست» تعبیر شده است، پرداخته خواهد شد.
در تعریفی عملیاتی، پست واسطه ای است که مرسولات را از فرستندگان در یک نقطه قبول و آن را در جای دیگری به گیرندگان تحویل می دهد. اما از نگاه ارتباطی، پست وسیله ای برای برقرار نمودن رابطه بین افراد است که عموماً با انتقال یک عامل فیزیکی همراه می باشد. با این تعبیر می توان عناصر و مدل این ارتباط را به شکل زیر تعریف کرد :
گیرنده
فرستنده
مرسوله
پست
شکل ۸-۲- : مدل اولیه ارتباطی پست
عناصر مدل فوق دارای تعاریف و مشخصات زیر هستند :
فرستنده : فردی است که با مراجعه به پست، قصد ارسال مرسوله خود را دارد.
مرسوله : عنوانی کلی برای تمامی اقلامی که توسط پست قبول و ارسال می شوند. مرسوله دارای «محتوی» است، این محتوا شامل : نامه، کارت پستال، هدیه و سوغات، اوراق تبلیغاتی، اسناد و مدارک، کالا و … می باشد.
پست : سازوکاری است که دریافت مرسوله از فرستنده و تحویل آن به گیرنده را انجام می دهد. اما آنچه در عنوان کلی«پست» اتفاق می افتد شامل یک فرایند چهار مرحله ای است که اصطلاحاً «فرایند عملیات پستی» خوانده می شود.
مراحل این فرایند به ترتیب عبارتند از : قبول، آماده سازی، رهسپاری و توزیع.
مرحله «قبول» در تعامل با فرستنده انجام می شود. در این مرحله محتوای ارسالی از سوی فرستنده در لفاف متناسب بسته بندی می شود تا «مرسوله» ایجاد گردد. این کار را می توان مترادف عمل «رمزگذاری» در مدل های ارتباطی شرح داده،۰۲ شده تلقی کرد.
مراحل «آماده سازی» و «رهسپاری» در حقیقت کار دسته بندی، شناسایی و انتقال مرسوله تا مقصد را شامل می شود.
و مرحله «توزیع» در انتهای فرایند، در تعامل با گیرنده انجام می شود تا گیرنده آن را دریافت، لفاف را باز کرده و به محتوی ارسالی دست یابد، به این ترتیب می توان گفت عمل «رمزگشایی» در این مرحله انجام می شود.
گیرنده : فردی است که مرسوله به نام و نشانی وی ارسال شده و آن را تحویل می گیرد.
با این توضیحات و بر اساس آنچه در تفاوت بین «وسیله» و «مجرا» گفته شد می توان اینگونه نتیجه گرفت که در مدل ارتباطی در پست، فرایند عملیات پستی کارکرد «مجرا» را انجام می دهد و پست در معنای کلی آن «وسیله» ارتباطی است. از سویی فرایند عملیات پستی مثل هر فرایند دیگری در معرض کاستی ها و مشکلاتی است که در پست تحت عنوان «بی ترتیبی پستی»^[۱۰۰] از آن یاد می شود. در مقام مقایسه بی ترتیبی در پست، دقیقاً نوعی «اختلال» و «پارازیت» در انجام صحیح، دقیق و مطمئن ارتباط پستی محسوب می شود.
این مشکلات و موانع را می توان در دو بخش طبقه بندی کرد. بخش اول به نواقص درون سیستم پست باز می گردد و بخش دوم ناشی از علل تأثیرگذار بیرونی بر سیستم ارتباطی است.
در خصوص محتوای مرسولات نیز با توجه به تنوع بسیار زیاد آن از یک سو و تنوع علل ارسال این محتواها بین فرستندگان و گیرندگان از سوی دیگر، تحلیل های ارتباطی بسیاری قابل تصور و بحث است. به عنوان مثال «نامه» که یکی از اصلی ترین محتواهای مرسولات پستی را شامل می شود، خود یک وسیله ارتباطی تلقی می گردد و با انتقال آن در پست به نحوی یک فرآگرد چند وجهی ارتباطی اتفاق می افتد. با این وجود و در یک نگاه کلی در مدل ارتباطی پست «مرسوله» نقش «علامت» را می توان در برگیرد.
با این توضیحات اکنون می توان مدل ارتباطی در پست را، همانند شکل زیر بسط داد :
پست
گیرنده
فرستنده
بی ترتیبی پستی (اختلال)
قبول
فرایند عملیات پستی
آماده سازی
رهسپاری
توزیع
لفاف بندی محتوا
علامت = مرسوله
دریافت محتوا
شکل ۸-۲- : مدل ارتباطی در پست
در یک تحلیل کلی از مدل ارتباطی فوق می توان چنین استنباط کرد که پست یک وسیله ارتباطی است که دقیقاً بر اساس مدل های اولیه ارتباطی قابل تفسیر می باشد. این موضوع بر اساس ماهیت انتقال فیزیکی مرسولات در پست و تاریخچه ایی که پست را نخستین سازمان ارتباطی جهان معرفی می کند نیز، مورد تأیید قرار می دهد.
همچنین می توان اظهار کرد که اختلال یا بی ترتیبی همیشه منشأ درونی نداشته و در عوامل بیرونی نیز بر این مسئله اثرگذارند. همچنین نگاه ساده به آنچه در پست به عنوان برقراری ارتباط بین دو یا چند نفر اتفاق می افتد یک نگاه ساده انگارانه است و قطعاً این وسیله ارتباطی نیازمند توجه و مطالعه دقیق تر در حوزه ایجاد ارتباط می باشد.(احمدی،۱۳۸۸: ۴۵)
بخش پنجم
۵-۲- کیفیت زندگی شهری
۱-۵-۲- مفهوم کیفیت زندگی
کیفیت زندگی سازه ای است که از نیمه دوم قرن بیستم مورد توجه نظریه پردازان شاخه های مختلف علوم اجتماعی و مطالعات توسعه و مدیران و کارگزاران سیاست اجتماعی قرار گرفته است. این توجه تحت تاثیر بروز پیامدهای منفی حاصل از فرایند صنعتی شدن، سیاست های متمرکز بر رشد اقتصادی و تحول در رویکردهای نظری و سیاست های عملی توسعه بوده است.
۲-۵-۲-خاستگاه مفهوم کیفیت زندگی
کیفیت زندگی^[۱۰۱] مفهوم جدیدی نیست. این مفهوم سابقه در فلسفه یونان دارد و ارسطو در بحث از شادکامی بدان اشاره کرده است. همچنین در دوران جدید فیلسوفانی چون کیرکگارد^[۱۰۲]، ژان پل سارتر^[۱۰۳] و دیگران به آن توجه داشته اند آنچنانکه جوانا هاج (۱۹۹۴) از نظریه پردازان این حوزه با تاکید بر خصلت و هویت فردی و اجتماعی انسان و ارزش های فردی و اجتماعی، کیفیت رندگی را به لحاظ فلسفی نتیجه سنتز میان مطلوبیت گرایی و اگزیستانسیالیسم می داند و آمارتینا سن ^۱از منظر نقد قاعده بیشترین فایده برای بیشترین افراد که اساس نظریه مطلوبیت گرایی است، کیفیت زندگی برای بیشترین افراد که اساس نظریه مطلویبت گرایی است، کیفیت زندگی را با قابلیت های کارکردی افراد مرتبط می داند و بر این باور است که بدون برخورداری از قابلیت هایی چون سلامت، روابط اجتماعی، عزت نفس و برخورداری از قابلیت هایی چون سلامت، روابط اجتماعی، عزت نفس و مشارکت در امور مختلف انسان نمی تواند از مزایا و منافعی که قاعده مذکور آنها را بدیهی می شمارد، بهرمند شود. روانشناسان نیز بی توجه به سازه کیفیت زندگی نبوده اند آنچناکه که مازلو^[۱۰۴] در بحث پیرامون حالات درونی شخص به آن توجه کرده است. به نظر روانشناس اجتماعی ازکمپ بدون مقیاس های ذهنی برای سنجش بعد شخصیت زندگی نمی توانیم بگوئیم که آیا کیفیت زندگی مرد م بهبود یافته، کاهش یافته و یا ثابت مانده است (ازکمپ، ۱۳۶۹: ۶۷). آنچه بدیهی است آنکه در علوم مختلف، بنا به ابعاد و ماهیت های متفاوتی که این سازه دارد، تعابیر متفاوتی برای کیفیت زندگی بکار رفته است. به عنوان مثال اقتصاددانان مفهوم مطلوبیت را به جای کیفیت زندگی بکار می گیرند و یا روانشناسان از اصطلاحات رضایتمندی یا شادکامی استفاده می کنند.
با وجود این، به طور کلی می توان سه برش زمانی در بررسی مفهومی آن شناسایی کرد، تا دهه ۱۹۷۰ و در نتیجه ظهور آثار منفی حاصل از رشد اقتصادی از سویی و پیدایش نظریه توسعه پایدار از سوی دیگر، کیفیت زندگی ابعاد و پنداشتی اجتماعی تر پیدا کرد و مسایلی چون توزیع پیامدهای حاصل از رشد، حفظ منابع طبیعی و محیط زیست و … را در بر گرفت و به طور جدی به عنوان هدف اصلی توسعه وارد مباحث برنامه ریزی گردید و دهه ۱۹۹۰ نیز سرآغاز بحث از کیفیت زندگی اجتماعی با تاکید بر سازه های اجتماعی چون سرمایه اجتماعی، همبستگی اجتامعی، عدالت اجتماعی و … بود.
۳-۵-۲- تعریف کیفیت زندگی
نوشتجات مربوط به کیفیت زندگی نشان می دهد که در خصوص سازه ی کیفیت زندگی با تعدد تعاریف مواجهیم که این امر می تواند ناشی از سه عامل مختلف باشد؛ یکی چند بعدی بودن این سازه، دیگری کاربرد آن در حوزه های حرفه ای متفاوتی چون پزشکی، روانشناسی، جغرافیای انسانی، مطالعات توسعه، اقتصاد، جامعه شناسی و در نهایت سطح تحلیل که می تواند مربوط به عاملان، فرآیندها، موقعیت ها و یا ساختارها باشد.

در زیر به تشریح چند مدل از مدلهای فوق می پردازیم :
۲-۷-۱ روش ارزیابی اقتصادی موقعیت تکنولوژی
این مدل شامل دو روش اصلی است : الف ) روش آمارهای تجاری ب ) روش موازنه پرداختهای تکنولوژی.
در روش آمارهای تجاری افزایش در صد تولید کالا برکل صادرات، کاهش واردات ماشین آلات و تجهیزات و همچنین افزایش تولیدات کالاهای وابسته به تکنولوژی پیشرفته از قبیل ریز تراشه های الکترونیکی و تولید رایانه و تجهیزات وابسته، به عنوان شاخص های سطح تکنولوژی بالا در نظر گرفته می شود. و اما در روش بعدی یعنی روش موازنه پرداخت برای خرید تکنولوژی از خارج و مقدار صدور تکنولوژی تولید شده در داخل کشور به خارج از کشور تعیین می گردد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این روش، تکنولوژی را صرفا” از دیدگاه اقتصادی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرارداده و بیشتر در سطح کلان کاربرد دارد و نمی توان در سطح بنگاههای اقتصادی مورد استفاده قرار گیرد. به هر صورت روش ارزیابی اقتصادی به علت استفاده از شاخصهای موجود و متداول مورد توجه علاقمندان به مبحث برنامه ریزی اقتصادی است .
۲-۷-۲- روش اندازه گیری غیر ادغام شده (مجزا )
برنامه ریزان تکنولوژی به ارزیابی مجزای عناصر تشکیل دهنده یک تکنولوژی پیچیده نیاز دارند. بدین منظور مشخصات خاص فنی و کیفی یک فرایند یا کالای تولیدی را مقایسه با سطح تکنولوژی بین کشورها مورد ارزیابی قرار می دهند. به این روش از اندازه گیری روش"تکنو متریک" ^[۱۹] اطلاق می گردد. در روش تکنومتریک یک دسته از مشخصات فنی غیر مرتبط با هم به عنوان معیار اندازه گیری یک فرایند یا محصول در نظر گرفته می شود. این نوع اندازه گیری برای تعیین تکنولوژی لیزر، روباتها، سنسور و مهندسی ژنتیک در کشورهای آلمان، ژاپن و امریکا بکار رفته است. مهمترین برتری این روش، برای محصولات ویا فرایند در مرحله ساخت نمونه اولیه قبل از تولیدات انبوه است. روش تکنو متریک علیرغم علاقه تکنولوژیستها و برنامه ریزان تکنولوژی در میان برنامه ریزان و سیاست گذاران اقتصادی از جایگاه چندان مناسبی برخوردار نیست.
۲-۷-۳-روش تجزیه وتحلیل استراتژیک
این مدل، نگرشی مدیریتی به مسئله اندازه گیری سطح تکنولوژی دارد. تاکید این روش بر بکارگیری روشها ی استراتژیک مدیریتی در بهبود موقعیت رقابتی تکنولوژیکی، مسائل مالی و سازمانی است. در دهه هفتاد میلادی ژاپنی ها با مطالعات و مراجعاتی در این خصوص، سعی در بهبود و ارتقاء سطح تکنولوژی خود در مقابل سایر کشورهای صنعتی را داشتند. از مهمترین محدودیتهای این روش می توان به پیش بینی تغیرات تکنولوژی که در آینده به وقوع می پیوندد و عدم امکان کاربرد آن در سطح مراکز صنعتی نام دارد .
۲-۷- ۴-مدل چند شاخصی
در این روش، از معیارهای مختلفی برای اندازه گیری کمی ورودی ها و خروجی های تکنولوژی استفاده می گردد. سازمان توسعه همکاری های اقتصادی (OECD)^[20] بااستفاده از این روش مطالعات بسیاری برای اندازه گیری سطح تکنولوژی و مقایسه تکنولوژی بین کشورها انجام داده است. مهمترین معیارهادر این روش عبارتند از: میزان هزینه ی ناخالص در تحقیق وتوسعه، میزان انتشارات مرتبط، سهم تحقیق وتوسعه بصورت درصدی از فروش، اختراعات ثبت شده، نسبت توزیع تکنولوژی های کلیدی، موازنه پرداخت مربوط به تکنولوژی، میزان نفوذ تکنولوژی مربوطه درسایر رشته ها، میزان مشارکت تجارت خارجی[۲۵].
۲-۷-۵- روش شاخصهای تکنولوژی (آنکتاد)
براساس این روش که بوسیله کنفرانس سازمان ملل در مورد تجارت وتوسعه (UNCTAD)^[21] ارائه گردیده، امکان مقایسه ی شاخص تکنولوژی بخصوص در میان کشورهای درحال توسعه فراهم شده است. تدوین کنندگان این روش معتقدند که شاخص به کارگرفته شده می بایست از نظر بین المللی قابل مقایسه بوده و قابلیت دسترسی به آنها دشوار نباشد. در این چارچوب سه دسته شاخص زیر پیشنهاد شده است:

• شاخص های مرتبط با داده ها^[۲۲]

• شاخص مرتبط با ستاده ها^[۲۳]

• شاخص عملکرد اقتصادی در رابطه با تکنولوژی^[۲۴]

۲-۷-۶- روش ارزیابی تناسب تکنولوژی
هدف از انجام این بررسی تعیین شناخت فرصتهای موجود شرکت برای انتخاب، جذب و اجرای تکنولوژی جدید است که به مدیریت امکان ارزیابی تناسب تکنولوژی و تعیین فعالیتها و خط و مشی های آینده را می دهد. براساس این مدل ارزیابی تناسب شامل سه مرحله زیر است:

• بررسی اولویتها^[۲۵]

• ویژگی شرکتها^[۲۶]

• بررسی تناسب تکنولوژی^[۲۷]

۲-۷-۷- روش پورتر
این مدل توسط مایکل پورتر^[۲۸] برای اندازه گیری سطح تکنولوژی در سطح شرکت، جهت تبیین استراتژی توسعه تکنولوژی به منظور دستیابی به موقعیت رقابتی معرفی شده است. این مدل براساس نظریه سیستم ارزشی مطرح شده که درآن شرکت، یک زنجیره ارزشی درکل سیستم تلقی می شود. طبق نظریه پورترمجموعه فعالیتهای یک شرکت شامل طراحی، تولید، بازاریابی،فروش، خدمات وتحویل، هرکدام به نحوی در میزان ارزش افزوده و سود آوری شرکت نقش دارند. لذا در این استراتژی رقابتی باید به نقش و سهم هریک از این عوامل توجه نمود.
۲-۷-۸- روش اطلس تکنولوژی^[۲۹]
این روش حاصل چهار سال بررسی و تحقیق مرکزانتقال تکنولوژی آسیا و اقیانوسیه موسوم به (APCTT)از سازمانهای وابسته به کمیسیون اقتصادی واجتماعی سازمان ملل برای آسیا و اقیانوس کبیر (ESCAP) است که پیش نویس آن در سپتامبرسال ۱۹۸۸انتشار یافت[۲۶].
مدل اطلس تکنولوژی که می توان آن را هنوز بسیار نو پا و در حال تکامل تلقی کرد روشی است که برای کشورهای در حال توسعه قابل استفاده بوده و به نتایج حاصله با ضریب اطمینان نسبتا “خوبی میتوان اتکا نمود. ویژگی این روش تنها در قابلیت استفاده از آن در سطوح مختلف اقتصادی نبوده بلکه نقاط قوت وضعف موجود در صنایع را نیز به خوبی مشخص می نماید. بدین ترتیب امکان برنامه ریزی، تدوین استراتژی و سیاست گذاری جهت بهبود، تقویت و اعتلای نقاط مزبور را فراهم می سازد[۲۷].
با توجه به به اینکه اهداف این تحقیق بررسی و شناسایی تکنولوژی های نوین و مناسب در صنعت برق بوده و تاثیر ارتقاء سطح تکنولوژی در ابعاد فنی ومهندسی را بر بهره وری و فواید اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را در نظر دارد، بنا براین در این مرحله به موضوع تاثیر تکنولوژی بر فواید اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی خواهیم پرداخت.
۲-۸- تاثیرتکنولوژی بر فرهنگ واجتماع
تاثیر تکنولوژی های جدید در فرهنگ جوامعی است که یا خود پدید آورنده ی این تکنولوژی ها هستند و یا به نحوی با انتقال آن به جامعه خود فرهنگ آن جامعه را نیز تحت تاثیر فناوری منتقل شده قرار می دهند. فرهنگ هر جامعه شامل مجموعه ای از دستاوردها و تکنولوژی های کسب شده آن جامعه می باشد. بطوریکه یکی از صاحب نظران در عرصه تکنولوژی و فرهنگ لوئیس منفرد^[۳۰]در بحث از تکنولوژی وفرهنگ می نویسد: تکنولوژی در خارج از محدوده فرهنگ قرار نگرفته و همواره جزئی از آن محسوب شده است. به عبارت دیگر تکنولوژی عنصری است از فرهنگ زیرا پیشرفت تکنولوژی کاملا” وابسته به پیشرفت علم است.
فرهنگ بر پایه ی نوع و میزان استفاده از تکنولوژی به سه نوع فرهنگ غالب تقسیم می شودکه عبارتند از:
۲-۸-۱- فرهنگ ابزار
اصطلاح فرهنگ ابزار، رابطه انسانهای آن جامعه رابا مبانی اعتقادی و سیستم اجتماعی و این ابزارمشخص می کند. جوامع دارای فرهنگ ابزار می توانند مقادیر زیاد و متنوعی از این ابزار را دارا می با شند.
۲-۸-۲- فرهنگ تکنوکراسی
در یک جامعه تکنوکرات، ابزار آلات، نقش کلیدی ای را در جهان اندیشه های فرهنگی آن جامعه بر عهده دارند. همه شرایط، تحولات و خواسته ها و تمام ویژگیهای اجتماعی باید تا حدود زیادی، تابع خواسته ها و ضوا بطی باشد که رشد این تکنیک و سیرتکاملی آن ایجاب می کند. این تصور در جوامع بوجود آمدکه استفاده بیشتر از تکنیک رفاه مادی را بدنبال خواهد داشت، بنابراین تکنوکراسی به انهدام کامل و تمام عیار فرهنگ، سنن و زندگی اجتماعی و ارزشهای فرهنگی نخواهد انجامید. بلکه جایگاه آن را در تمامی ابعاد زندگی احساس خواهیم کرد.
۲-۸-۳- فرهنگ تکنوپولی
وجه بارز این فرهنگ قراردادن تکنولوژی به عنوان شاخصه ای “خداگونه” است. بدین معنا که فرهنگ، اعتبارخود را در تکنولوژی جستجو می کند و دستورالعمل های خود را از تکنولوژی می گیرد. نظام تکنوپولی را چنین می توان تعریف کرد: نظامی که در آن، جامعه انسانی سیستم ایمنی وقدرت دفاعی خود را در برابر تهاجم تکنولوژی از دست داده است. بنابراین در این فرهنگ، “وسیله” با هدف یکی می شود ودیگر بدان معنا، هدفی وجود ندارد که بتواند مانع استفاده بی مورد از تکنیک شود. پس، خصلت نظام تکنوپولی، انبوه اطلاعاتی است که در قا لب تکنولوژی نوین ایفای نقش می کند.
۲-۹- ارتقاء سطح تکنولوژی و آثار اجتماعی آن
برای بیان دقیق مفهوم تکنولوژی باید به جنبه های انسانی و اجتماعی آن دقت داشته باشیم. بسیاری از مردم تکنولوژی را با جنبه های فنی آن می شناسند، زیرا این جنبه است که با ماشین ها، فن ها، دانشها وفعالیت اساسی به کار انداختن اشیاء سروکار دارند. واژه ها، کلمات فن یا فنون مناسبات بیشتری برای کاربرد دارد. ُبرخی از تعاریف تکنولوژی بین کاربرد کلمه در مفهوم وسیع و محدود آن در نوسان است. گالبرایت^[۳۱] اقتصاددان امریکایی به معنی “کار برد سیستماتیک دانش علمی یا دانش منظم دیگر برای امور عملی” تعریف کرده است. تکنولوژی به شکل دیگری نیز بیان شده و آن کاربرد دانش علمی و دانش منظم دیگری برای امور عملی بوسیله ی سیستم مطمئنی است که شامل مردم، سازمان ها، اشیاء، موجودات زنده وماشینها می شود. چنین تعریفی باعث شده است که علم در درون تکنولوژی جای داده شود. شاید بتوان گفت که پیش از انقلاب صنعتی تکنولوژی وصنعت اتکای بیشتری بر تجربه داشت و پس از آن هرچه رودادها به عصرکنونی نزدیک تر می شود پویایی علم در عرصه تکنولوژی گسترده و عمیق تر می شود. بطوری که اعتبار صنایع پیشرفته ی امروز، کاملا"به جایگاه علمی آن بستگی دارد. به عبارتی دیگر تکنولوژی و صنعت بطور کامل به علم وابسته اند. هر تکنولوژی نو برهم زننده نظم و سنت گذشته است. چنین گسست یا تاخر فرهنگی را در جامعه ایجاد می کند که اگر چاره اندیشی نشود عدم تعادل ها در جامعه گسترش می یابد. گسست فرهنگی باعث می شود که انتقال فکر و تجربه از گذشته به حال و آینده دچار مشکل شود. چنین بریدگی فرهنگی مانع انتقال میراث ملی، سنن و آداب و رسوم نیک گذشتگان به نسل بعد خواهد شد. از نظرطبیعی برخورد تکنولوژی نوین با تکنولوژی های گذشته به جا افتادن یکی و ا نزوای دیگری تمایل دارد. در اینجا باید متذکر شد که هرچه به کارگیری تکنولوژی جنبه وسیعتر و عام تر ومردمی تر به خود بگیرد و شامل اقشار بیشتری از جامعه بگردد، گرایش بیشتر بسوی گسترش طبقه متوسط که تعادل رفتاری و خصلتی در میان سایر طبقات اجتماعی برخوردار است، دارد. این طبقه به علت دور بودن میان فقیر و غنی تعادل را میان خود داشته و از نظر منطقی و عقلی کمتر در نوسان شدید زندگی قرار می گیرد. به طور مثال اگر منافع حاصل از ارتقاء تکنولوژی در صنعت برق فقط به گروهی خاص تعلق داشته و از آن گروهی خاص منتفع شوند و این مزیت تکنولوژی جنبه عمومیت خود را حفظ نکند آنگاه از حالت بی طرفی که تکنولوژی خارج شده و جامعه به سوی نظامی غیر همگون سوق داده می شود. در هر حال ارتقاء سطح تکنولوژی های نوین از دیدگاه اجتماعی آن می بایست طوری سازماندهی شودکه نیازمندیها وتجربه های جامعه همسازی و هم آوایی داشته باشد. ارتقاء سطح تکنولوژی در صنایع مختلف می بایست به شکلی تنظیم شود که گسست های اجتماعی و فرهنگی را به حداقل برساند وتضادها و برخوردهای اجتماعی را به رقابت و سالم سازی سازمانها بدل کند.
۲-۱۰- اثر بخشی ارتقاء فنی تکنولوژی

ب) اوراق قرضه قابل تبدیل به سهم:
اوراق قرضه قابل تبدیل به سهم اوراقی است که بنا به پیشنهاد هیأت مدیره و گزارش خاص بازرسان و تصوب مجمع عمومی فوق العاده قابل تبدیل به سهم می‌باشد. به این طریق که دارندگان اوراق قرضه می توانند به شرکت مراجعه نموده و سهام با نام دریافت نمایند.
در چنین موردی باید همزمان با انتشار اعلامیه پذیره نویسی اوراق قرضه، شرکت سرمایه خود را افزایش دهد که دارندگان اوراق قرضه بتوانند سهم خریداری نمایند. پس از فروش سهم در ظرف یک ماه هیأت مدیره باید افزایش سرمایه را که به این طریق به دست می‌آید به مرجع ثبت شرکت‌ها اعلام نماید. انتشار اوراق قرضه ممکن نیست مگر این که سه امر تحقق یافته باشد: کلیه قیمت سهام پرداخت شده باشد، دو سال از تاریخ ثبت شرکت گذشته باشد، دو ترازنامه شرکت به تصویب مجمع عمومی رسیده باشد^[۲۱۰].
گفتار دوم: امکان وقف اوراق قرضه
اوراق قرضه به عنوان یکی از اوراق بهادار با توجه به تعریفی که قانونگذار از این اوراق نموده است دین تلقی و بر اساس اصول کلی حقوقی و فقهی وقف آن قابل پذیرش نبوده و امکان وقف نمودن آن وجود ندارد بنابراین اوراق بهادار بنا بر گستردگی زیاد و مصادیق فراوانی که دارد با توجه به اصول کلی‌ای که در این تحقیق بیان گردید از نظر امکان سنجی وقف آنها به راحتی با وحدت ملاک گرفتن و در نظر گرفتن ضوابط کلی قابل تشخیص خواهد بود.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مبحث چهارم :تامین مالی وقف با بهره گرفتن از اوراق بهادار اسلامی )صکوک(
کشورهای مسلمان باید به دنبال سایر ابزارهای جایگزین جهت تامین مالی ، پوشش ریسک یا اجرای سیاست های پولی باشند . امروزه روش و نحوه تامین مالی شرکت ها و نهادهای مختلف در کانون توجه کشورهای اسلامی و خصوصا نهادهایی همچون سازمان اوقاف قرار گرفته است .
یکی از مهمترین روش های تامین مالی چنین موسساتی استفاده از ابزراهای مالی اسلامی است . درطراحی هر ابزار مالی اسلامی باید به ابعاد طراحی مالی ، فقهی ، حقوقی ، مدیریت ریسک ، اقتصادی ، حسابداری و مالیاتی توجه نمود . اوراق مشارکت یکی از متداول ترین ابزارهای مالی اسلامی است که در کشورهای اسلامی و خصوصا ایران مورد استفاده قرار می گیرد .
در این مبحث ضمن معرفی صکوک و ابزارهای مالی اسلامی ، به ارائه مدل عملیاتی ( طراح مالی ) اوراق مشارکت وقف و اوراق وقف پرداخته آنها را توصیح می دهیم .
گفتار اول: صکوک
صک به معنای سند و سفته است و معرب واژه چک در فارسی است . ایده اولیه انتشار اوراق اسلامی به دهه ۱۹۸۰ بر می گردد . در آن زمان تلاش های زیادی توسط بانک های اسلامی جهت غلبه بر مسئله نقدینگی صورت گرفت . در حقیقت این ایده ناشی از ایده دیگری بود که که در دهه ۱۹۷۰ در آمریکا شکل گرفته بود . در آن زمان افرادو سازمان ها به دلیل افزایش رقابت بین نهادهای مالی به دنبال روش های نوین تامین مالی بودند و درهمین راستا تامین مالی از طریق بانک را به تامین مالی از طریق بازار سرمایه تبدیل کردند . از طرف دیگر بانک ها نیز با این کار به دنبال کسب درآمد بیشتری بودند ، یعنی علیرغم اینکه تامین مالی از طریق وام های بانکی ارزانتر بود ، ولی بانک ها به امید جایگزینی کارمزد ، درآمد و بدست آوردن سهم بیشتر از بازار ، خود به عنوان محرک اصلی توسعه این بازار عمل می کردند . تبدیل دارایی ها به اوراق بهادار به عنوان یکی از ابزارهای جدید در عرصه تامین منابع مالی و همزمان با آن کاهش ریسک نهادهای مالی طراحی شد .با بهره گرفتن از این ابزار ، نهادهای مالی و غیر مالی می توانستند سبدی از دارایی های با درآمد ثابت را فروخته و در نتیجه به منابع مالی ارزانتر و با ریسک کمتر در مقایسه با استقراض مستقیم دست یابند^[۲۱۱].
گفتار دوم: صکوک مشارکت
یکی از مهمترین انواع صکوک معرفی شده « صکوک مشارکت » می باشد . « صکوک مشارکت » در حقیقت اوراق بهاداری است که دارنده آن به صورت مشاع ، مالک بخشی از منافعی است که ناشی از اجرای یک طرح یا پروژه سرمایه گذاری است . مدت قرارداد مشارکت مشخص است و می توان سود اوراق را در ابتدای دوره ، با سررسید ماهانه ، فصلی یا سالانه پرداخت کرد . از آنجا که صکوک مشارکت اوراق بهاداری است که بیانگر مالکیت مشاع فرد است ، می توان آن را در بازار ثانویه و به قیمتی که توسط عوامل بازار تعیین می شود ، معامله کرد . این نوع صکوک نیز همانند برخی از ابزار های مالی در برخی از کشورهای اسلامی به مرحله اجرا رسیده و چند سالی است مورد استفاده قرار می گیرد . ایران و سودان از پیشگامان انتشار اینگونه اوراق بوده اند . در ایران ، قانون حاکم بر این اوراق ، قانون اوراق مشارکت مصوب ۱۳۷۶ می باشد . ماده ۲ قانون اوراق مشارکت این اوراق را به صورت زیر تعریف نموده است :
« اوراق مشارکت « صکوک مشارکت » اوراق بهادار با نام یا بی نام است که به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین منتشر می شود و به سرمایه گذارانی که قصد مشارکت در طرح های سودآور تولیدی ، ساختمانی و خدماتی را دارند واگذار می گردد . دارندگان این اوراق به نسبت قیمت اسمی و مدت زمان مشارکت ، در سود حاصل از اجرای طرح مربوط شریک خواهند بود»^[۲۱۲] .
در اوراق مشارکت ، ناشر بخشی از سرمایه مورد نیاز را خود تهیه نموده و بخش دیگر را از طریق انتشار اوراق مشارکت تامین می کند . در واقع دارندگان اوراق مشارکت به صورت مشاع به تناسب سرمایه آورده شده با ناشر در یک فعالیت اقتصادی وارد شده و در سود حاصل نیز شریک می شوند . دارندگان صکوک به میزان سهم خود از مشارکت ، مالک طرح یا دارایی های آن می شوند . از آنجا که امکان عملی ، جهت مدیریت پروژه یا طرح توسط دارندگان اوراق وجود ندارد ، لذا ناشر یا هر شخص دیگری که وی معرفی نماید به عنوان وکیل صاحبان اوراق مشارکت مدیریت طرح را بر عهده خواهد داشت . بنابراین ، اوراق مشارکت سندی است گویای مالکیت دارنده آن ، نسبت به بخشی از یک دارایی حقیقی که متعلق به دولت ، شرکت های تعاونی یا خصوصی است و تا سررسید اوراق ، هر نوع تغییر قیمت دارایی متوجه صاحب اوراق مشارکت خواهد بود .
گفتار سوم: مدل عملیاتی انتشار صکوک مشارکت وقفی
اوراق مشارکتی که جهت ساماندهی دارایی فیزیکی اداره اوقاف قابل انتشار است همانند سایر اوراق بهادار اسلامی دارای ارکانی است . این ارکان عبارتند از : بانی ، ناشر ، واسط ، امین و سرمایه گذاران . البته ارکان دیگری همانند موسسه رتبه بندی اعتباری ، شرکت تامین سرمایه ، موسسه پرداخت کننده و … نیز بسته به نوع طراحی می توانند جزء ارکان انتشار این اوراق محسوب شوند .
بند اول) بانی
بانی در حقیقت شخص حقوقی است که اوراق بهادار اسلامی جهت تامین مالی وی یا پروژه های وی منتشر می شود . در صکوک مشارکت وقف ، بانی درحقیقت سازمان اوقاف و امور خیریه است که می تواند وظایف خود مانند متولی بودن عین موقوفه را به شخص ثالثی منتقل نماید . البته بر اساس قانون اوراق مشارکت مدنی بانی در حقیقت ناشر است و برای تامین مالی خود اقدام به انتشار اوراق مشارکت می نماید ، لیکن در اوراق مشارکت وقفی بانی از طریق یک ناشر تامین مالی می نماید و خود ، ناشر نخواهد بود^[۲۱۳].
بند دوم: واسط (ناشر )
بر اساس آیین نامه اجرایی قانون نحوه اوراق مشارکت مصوب ۱۳۷۷ ، ناشر دستگاه دولتی یا غیر دولتی است که اجازه انتشار اوراق مشارکت را دارد . لیکن بر اساس ماده ۱ قانون بازار اوراق بهادار مصوب ۱۳۸۴ ، ناشر شخص حقوقی است که اوراق بهادار را به نام خود منتشر می کند . ناشر معادل کلمه واسط است .