۴-۳- شرایط نقد در قرآن

الف. در قرآن نقد و انتقاد باید آگاهانه باشد نه جاهلانه مبتنی بر شایعات و توهمات نیز نباید باشد. چنانکه قرآن کریم می‌فرماید: اینکه چیزی را شریک او قرار دهید، و به او مطلبی نسبت می‌دهید که نمی‌دانید «أتَقُولُونَ عَلی اللهِ مَا لاتَعْلَمُونَ» حرام کرده است (اعراف/ ۲۸).
و از کسانی که جاهلانه نقد و انتقاد می‌کنند، شدیداً انتقاد نموده است. آنجا که می‌فرماید: «وَلَولَآ أَذ سَمِعتُمُوهُ قُلتُم مَّایَکُونُ لَنَا أن نَّتَکَلَّمَ بِهَذا سُبحَانَکَ هَذَا بُهتَانٌ عَظِیمُ»؛ و با دهان خود سخنی می‌گفتید که به آن علم و یقین نداشتید و آن را کوچک می‌پنداشتید در حالی که نزد خدا بزرگ است (نور/ ۱۶).
ب. نقد باید عاقلانه باشد.
«سَیَقُولُ السُّفَهَاءُ مِنَ النَّاسِ مَا وَلَّئهُم عَن قِبلَتِهِمُ الَّتِی کانُوا عَلَیهَا قُل لِلَّهِ المَشرِقُ والمَغربُ یَهدِی مَن یَشَاءُ إِلَی صِرَاطٍ مُستَقِیمٍ»؛ بزودی سبک مغزان از مردم می‌گویند چه چیز آنها را از قبله‌های که بر آن بودند بازگردانید؟ ! بگو مشرق و مغرب از آن خدا است (بقره/ ۱۴۲).
ج. نقد باید مستدل و منطقی باشد
و با آنها به روشی که نیکوتر است، استدلال و مناظره کن. «ادعُ إِلَی َسبیلِ رَبِّکَ بِالحِکمَه وَالمَوعِظَۀ الحَسَنَۀِ و جَادِلهُم…» (نحل/ ۱۲۵). حتی نقد و انتقاد از مخالفین، و غیر مسلمانان هم باید منطقی و مستدل باشد، چنان که می‌فرماید:«وَلا تُجَادِلُوا أَهلَ الکِتابِ إِلا بِالَّتِی هِیَ أَحسَنُ…»؛با اهل کتاب جز به روشی که از همه نیکوتر است مجادله نکنید (عنکبوت/ ۴۶).
د. انگیزه نقد و انتقاد، ارشاد، و رسیدن به حرف نیکو «احسن» و بهترین سخن باید الهی باشد نه خلاف اخلاق، حسادت و سوء ظن، خیانت، خباثت و تهمت. «وَ یَقُولُ الَّذِینَ کَفَرُوا لَستَ مُرسَلاً قُل کَفَی بِاللهِ شَهِیدَا بِینِی وَ بَینَکُم وَ مَن عِندَهُ عِلمُ الکِتابِ» (رعد / ۴۳).
هـ. نقد و انتقاد غیر از انتقام است
در نقد صفا و صمیمیت حاکم است نه کینه ‌توزی و همچنین انتقادها و نقدها به تجسس کشیده نشود و در زندگی خصوصی افراد، و در سخنان پنهانی آنها راه پیدا نکند. «وَإِن طَائِفَتَانِ مِنَ المُومِنیِنَ اقتَتَلُوا فَأصلِحُوا بَینَهُمَا فَإِن بَغَت إِحدَئهُمَا عَلَی الأُخرَی فَقَتِلوُا الَّتِی تَبغِی حَتَّی تَفِیءَ إِلَی أَمرِاللَّهِ…» (حجرات/۹).
و همچنین در انتقاد و نقد از توهین به دیگران باید پرهیز شود و احترام افراد، یا مکتب را باید نگهداریم، از نقد و انتقاد نرنجیم، نقد دیگران را با ‎آغوش باز بپذیریم.

۴-۴- گروه‌های مورد خطاب نقدی در قرآن کریم

الف) یهود و نصاری: در قرآن کریم حدود هشت بار کلمه «الیهود»، ذکر شده است و همچنین سه بار نیز از کلمه «هودا ً» استفاده شده، امّا پرشمارترین کلمه نام «بنی اسرائیل» می‌باشد که حدوداً چهل و یک بار در قرآن آمده است. این موارد غیر از اشاره‌هایی است که قرآن نسبت به حضرت موسی، یوشع، جالوت، داوود، سلیمان و سایر پیامبران بنی اسرائیل دارد و همچنین غیر از مواردی است که به کتابهای مقدس یهود و احبار و بزرگان این قوم اشاره می‌کند. دین یهود و نصاری که توسط حضرت موسی و عیسی (علیهم السلام) آورده شده است، از دیدگاه اسلام و قرآن یک دین الهی است ولی بعد از رحلت حضرت موسی و عروج حضرت عیسی به آسمان مردم لجوج یهود و نصارا کتاب مقدسشان را به میل خودشان تحریف کردند (طباطبایی ۱۳۸۵).
قرآن کریم اخلاق و عملکرد بیمارگونه و گنهکارانه بنی اسرائیل را با ملتهای دیگر و با انبیا و خودشان مطرح می‌کند، تا آنجا که سخنان نفرت آوری را بر زبان جاری، و خداوند قادر و توانا را به ضعف و ناتوانی متهم کردند، لذا قرآن کریم این گفتار و کردار آنان را به عنوان جرم کافرانه علیه آنان به ثبت رساند: «وَ قالَتِ الیَهُودُ یَدُ اللهِ مَغلُولَهٌ غُلَّت اَیدیهِم وَ لُعِنُوا بِما قالُوا. بَل یَداهُ مَبسُوطَتانِ یُنفِقُ کَیفَ یَشاءُ، وَ لَیَزیدَنَّ کَثیراً مِنهُم ما اُنزِلَ ِالَیکَ مِن رَبِّکَ طُغیاناً وَ کُفراً وَ اَلقَینا بَینَهُمُ العَداوَهَ وَ البَغضاءُ اِلی یَومِ القِیامَهِ، کُلَّما اَوقَدُوا ناراً لِلحَربِ اَطفَاها اللهُ. وَ یَسعَونَ فی الاَرضِ فَساداً وَ اللهُ لا یُحِبُّ المُفسِدینَ» یهودیان گفتند: که دست خدا بسته است، دست خود آنها بسته باد! و آنان به خاطر آنچه گفتند، لعنت شدند، و بلکه دستان خدا باز است و هرگونه که اراده کند، انفاق می‌کند و می‌بخشد، و همانا قرآنی که برتو نازل شد، بر کفر و طغیان بسیاری از مردم بیفزود و ما در بین آنان (بنی اسرائیل) دشمنی و کینه توزی را تا روز قیامت قرار دادیم، و هرگاه برای جنگ با مسلمانان آتشی را برافروختند، خداوند آن را خاموش کرد، اما آنان در زمین به فساد و تباهی می‌کوشند، و خداوند قوم فاسد و مفسد را دوست ندارد» (مائده /۶۴).
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

این گفته زشت، گنهکارانه و پلید آنان بود که خداوند متعال را با این اوصاف که نشان از عقب ماندگی فکری و خبائث ذات و روانشان دارد، خطاب می‌کنند؛ چرا که گفته بودند: «خداوند فقیر و تهیدست است و ما غنی و ثروتمند». این پاسخ را زمانی مطرح کردند که از آنها خواسته شده بود که از اموال خود انفاق کنند! و نیز گفتند که دست خدا بسته است، که پاسخ آنان از طرف خداوند اینگونه آمده که همین صفت «بخل» را برای خود آنها به اثبات می‌رساند. از این رو خداوند آنها را مورد لعن و نفرین قرار داده و از رحمت و رأفت خود دور کرده است، و این عقوبتی است که برای آن‌ها که جسارت کردند و گفتند: «یَدُ الله مَغلوله!».
خداوند متعال پس از این «تجاسر» و «گستاخی» این تصور غلط، بیمارگونه و فاسد آنان را تصحیح می‌کند و به آنان یادآوری می‌کند که دست خود آنها بسته است: «غُلَّت ایدِیهم»، بلکه فیض نعمت‌های الهی بر سر بندگان خود همیشه جاری است (سید قطب ۱۹۷۱، ۷۹۱). «بَل یَداهُ مَبسُوطَتانِ، یُنفِقُ کَیفَ یَشاءُ» آن گاه نوبت خطاب باری تعالی با حبیب خود، حضرت محمد (صلی الله علیه و آله می‌رسد) که می‌فرماید:
«وَ لیَزیدَنَّ کَثیراً مِنهُم مَا اُنزِلَ الَیکَ مِن رَبِّکَ طُغیاناً وَ کُفراً»، البته آیه یاد شده حکایت از بیماری‌ها و رنج‌های روانی یهود دارد چرا که وقتی مطلع می‌شوند آیات خدا نازل شده به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) ابلاغ شده است، کفر، طغیان و ظلم و ستمشان بیشتر می‌شود؛ آنان یقین داشتند که آن سخنان، همان وحی مُنزل خداوند است که در نهایت رازهای خبیثانه، پیچیدگی‌های روانی، انحراف‌های فکری، کینه توزی و دشمنی‌شان را نسبت به مسلمانان آشکار خواهد کرد، لذا قرآن کریم با این نگاه روحیات یهودیان را مورد تجزیه و تحلیل صادقانه قرار می‌دهد تا نفوس مریض و افکار پلید مغزها و سینه‌های آنان را که مذبوحانه در تلاشند تا آنها را مخفی کنند، به آنان بشناساند.
و اینگونه است که هرگاه آیات جدیدی به سمعشان می‌رسید، غضبشان و کینه توزی و خشمشان‌‌‌ نسبت به قرآن کریم و پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) بیشتر می‌شد: «وَ اَلقَینا بَینَهُم العَداوَهَ وَ البَغضاءَ اِلی یَومِ القِیامَهِ»، آری این حقیقت قرآنی، با بیان و گزارشی روشن و واضح از سلوک ناهنجار، بحرانی و رفتار آشفته و پریشان اجتماعی یهود است؛ چرا که رقابت جنون آمیز و حذفی بین گروه ها، قبایل و طوایف مختلف یهودیان همواره و در هر زمان و مکان وجود داشته و تا روز قیامت ادامه خواهد داشت (الخالدی ۱۹۹۹، ۶۲).
لذا قرآن کریم می‌فرماید: «کُلَّما اَو قَدُوا ناَرَاً، اطفَاَها اللهُ» و این خود حقیقت دیگری است که قرآن از آن پرده بر می‌دارد و تحلیل صادقی را از شخصیت عجیب یهودیان در زمینه جنگ‌ها و درگیری‌ها نقد می‌کند و ثابت می‌کند که این قوم عاشق جنگ و ستیزه‌گری هستند و به قتل و کشتار و نبرد پیوسته عشق می‌ورزند و همیشه در پی توطئه چینی برای بر افروختن جنگ هستند. اما با این وصف، یهودیان دلاور و قهرمان نیستند و نمی‌توان آنان را شجاع و جنگاور شمرد، بلکه در طول تاریخ خود همواره به ترس و بُزدلی معروف بودند؛ چرا که این ترس و جُبن در سرشت آنان نهفته است. اما قرآن کریم در بیان اعجاز انگیز خود و با بلاغت و فصاحت منحصر به فرد و دقیق، طریقه مشارکت یهودیان در جنگ‌ها و نزاع‌ها وکشمکش‌ها را به درستی مشخص کرده، و آن را «اَوقَدوا ناراً» می‌داند، یعنی به وسیله «آتش افروزی» نه اینکه خود قهرمانانه در جنگ‌ها مشارکت داشته باشند، بلکه سعی بر این داشتند، طرف‌های نزاع را از طریق اختلاف افکنی و دشمنی آفرینی، تحریک و آتش جنگ را شعله ورتر کنند.
از این گذشته، قرآن کریم در ارتباط با شخصیت بنی اسرائیل می‌فرماید: «بَأسُهُم بَینَهُم، شدیدٌ، تَحسَبُهُم جَمیعاً وَ قُلُوبُهُم شَتَّی…» (حشر/۱۴) «نیرویشان بین خودشان شدید است و لذا شما می‌پندارید که آنان متحد هستند، در حالی که دل‌های‌شان متفرق می‌باشد». در اینجا قرآن کریم یک بار دیگر بر اخلاق بد، رفتار ناهنجار و مشخصه دشمنی، کینه ورزی و تفرقه افکنی گروه‌های مختلف یهود، تأکید می‌کند؛ چرا که اینان دائم، هم با خود در نزاع و کشمکشند و هم با همسایگانشان در جنگ و درگیری هستند، زیرا این رفتار ستیزه جویانه از آغاز پیدایش تاکنون، در سرشت و طبیعت آنها نهفته بوده است.
البته منظورمان از «ستیزه جویی» آن اختلافاتی نیست که از تناقض‌های مذهبی و عقیدتی آنان ناشی می‌شود و تاریخ یهودیت به آن شهره شده است و نیز مقصود، آن نزاعهای سیاسی نیست که آشکار است و در حیات ملتها تکرار می‌شود، بلکه توجه ما به آن پدیده‌ای معطوف است که پیوسته، مستمر و لاینقطع در تاریخ یهودیت دیده می‌شود، که خود درد و مرض ویژه‌ای است که منحصراً یهودیان به آن متصف اند. از این رو، استاد عباس العقّاد، در کتاب خود (الصهیونیه و قضیه فلسطین)، همین موضوع را اینگونه نقد می‌کند که این دشمنی برخاسته از ساختار ناهنجار آنان در رفتارها و مؤلّفه‌های اجتماعی آنان است؛ چرا که این ساختار باید رشد می‌کرد و به مرور زمان، آنها را از یک سلوک قبیله‌ای بدوی خارج می‌کرد و به تولد یک «امت متمدن» می‌رساند. اما این سیر و حرکت به رغم پیشرفت‌هایی که در علم و مدنیت به دست آوردند، در فرهنگ و تمدن و سلوک و خلقیات از ساده به پیچیده، ناقص و متوقف و ابتر ماند، لذا نتوانستند با آن دید و افق محدود از آن روحیه تنگ و تاریک قبیله‌ای نجات پیدا کنند، بلکه همچنان بر ذهن، فکر، اندیشه، رفتار و تصمیم گیری هایشان حاکمیت دارد چرا که موضوع ایمان به «دیانت اسرائیلی» نزد آنان، حکم گوشت «و خون» تن و بدنشان را دارد و به عنوان «آزادی نژادپرستانه» به شمار می‌آید، نه این که این اعتقاد به یهودیت ناشی از موضوع هدایت بشری است که همه انسان‌ها در آن مشترک و سهیم هستند (العقاد وسعدالدینی ۱۹۸۴، ۲۲۳).
از این عبارت استاد عباس العقّاد می‌فهمیم که دیانت یهودی توراتی منحرف، سمات و صفات ملل و اُمم دیگر را بر جامعه یهود حاکم نکرده است؛ یعنی همان ملت‌هایی که با دیگران رابطه دوستی و اُنس و اُلفت برقرار می‌کنند و نیز از طرف دیگران مورد محبت، دوستی و اُنس و اُلفت برقرار می‌کنند و نیز از طرف دیگران مورد محبت، دوستی و انس و اُلفت قرار می‌گیرند، اما چنین ساختار درون گرایانه و منزویانه در بین یهود، آنان را دچار عقده‌های روحی و وضعیت فیزیولوژی منحرفانه و بسیار منحطّ می‌کند، که نه در بین خودشان به تفاهم و انسجام می‌رسند و نه با دیگر ملت‌ها سازگاری پیدا می‌کنند. آن گاه «العقّاد» اضافه می‌کند که «همین حالت استثنایی و خارج از عرف بودن، آنان را در هر محیط و منطقه‌ای که باشند، به گونه‌ای روشن، شاذّ و منحرف نمایان می‌کند، تا آنجا که آنان، نه از قبایل بدوی محسوب می‌شوند، و نه به عنوان افرادی متمدن و با فرهنگ دنیا به شمار می‌آیند» (سعدالدینی ۱۹۸۴، ۲۲۴).
در یک نگاه کلی آیات مربوط به یهود و نصاری را می‌توان به دو گروه تقسیم نمود: الف) عقاید و باورهای یهود و نصاری؛ ب) کارشکنی‌ها و فعالیتهای تخریبی علیه مسلمانان.
الف) عقاید و باورهای یهود و نصاری

1. 1. دشمنی با مؤمنین:«لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النّاسِ عَداوَهً لِلَّذینَ آمَنُوا الْیهُودَ وَ الَّذینَ أَشْرَکُوا..» (مائده/۸۲).

به طور مسلّم (ای پیامبر) دشمن‌‌ترین مردم نسبت به مؤمنان را، یهود و مشرکان خواهی یافت.

2. 2. اذیت و آزار مؤمنین: «لَتُبْلَوُنَّ فی أَمْوالِکُمْ وَ أَنْفُسِکُمْ وَ لَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذینَ أُوتُوا الْکِتابَ مِنْ قَبْلِکُمْ وَ مِنَ الَّذینَ أَشْرَکُوا أَذًی کَثیرًا وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ ذلِکَ مِنْ عَزْمِ اْلأُمُور» (آل عمران/۱۸۶)

به یقین (همه شما) در اموال و جانهای خود، آزمایش می‌شوید و از کسانی (یهودیان) که پیش از شما به آنها کتاب (آسمانی) داده شده است و (همچنین) از مشرکان، سخنان آزار دهنده فراوان خواهید شنید و اگر استقامت کنید و تقوا پیشه سازید (شایسته‌تر است؛ زیرا) این از کارهای مهم و قابل اطمینان است.

3. 3. عقیده یهود در مورد خودشان:«وَ قالَتِ الْیهُودُ وَ النَّصاری نَحْنُ أَبْناءُ اللّهِ وَ أَحِبّاوُهُ». یهود و نصاری گفتند: ما فرزندان خدا و دوستان (خاص) او هستیم (مائده /۱۸).

3. 3. عقیده یهود درباره خداوند:«وَ قالَتِ الْیهُودُ یدُ اللّهِ مَغْلُولَهٌ غُلَّتْ ایدیهِمْ وَ لُعِنُوا بِما قالُوا بَلْ یداهُ مَبْسُوطَتانِ»؛ و یهود گفتند: «دست خدا (با زنجیر) بسته است». دست‌های‌شان بسته باد! بلکه هر دو دست (قدرت) او، گشاده است (مائده/۶۴).

3. 3. طغیان و سرکشی یهود: «وَ قَضَینا إِلی بَنی إِسْرائیلَ فِی الْکِتابِ لَتُفْسِدُنَّ فِی اْلأَرْضِ مَرَّتَینِ وَ لَتَعْلُنَّ عُلُوًّا کَبیرًا، فَإِذا جاءَ وَعْدُ أ ُولَهُمَا بَعَثْنا عَلَیکُمْ عِبادًا لَنا أُولی بَأْسٍ شَدیدٍ فَجاسُوا خِلالَ الدِّیارِ وَ کانَ وَعْدًا مَفْعُولاً».

ما به بنی اسرائیل در کتاب (تورات) اعلام کردیم که دوبار در زمین فساد خواهید کرد و برتری جویی بزرگی خواهید نمود. هنگامی که نخستین وعده فرا رسد، گروهی از بندگان پیکارجوی خود را بر ضد شما بر می‌انگیزیم (تا شما را سخت در هم کوبند، حتی برای به دست آوردن مجرمان) خانه‌ها را جست وجو می‌کنند واین وعده‌ای است قطعی (اسراء/۵-۴).

6. 6. قساوت و سنگدلی:«ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُکُمْ مِنْ بَعْدِ ذلِکَ فَهِی کَالْحِجارَهِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَه»؛ سپس دلهای شما (خطاب به یهود) بعد از واقعه سخت شد، همانند سنگ یا سخت‌تر (بقره/۷۴).

6. 6. ایمان نداشتن به نبوت:«وَ إِذْ قُلْتُمْ یا مُوسی لَنْ نُؤْمِنَ لَکَ حَتّی نَرَی اللّهَ جَهْرَهً فَأَخَذَتْکُمُ الصّاعِقَهُ وَ أَنْتُمْ تَنْظُرُونَ». و (نیز به یاد آور) هنگامی را که گفتید: «ای موسی! هرگز به تو ایمان نخواهیم آورد، مگر اینکه خدا را آشکار ببینیم». پس صاعقه شما را گرفت؛ در حالی که تماشا می‌کردید (بقره/۵۵).

6. 6. کفران نعمت:«وَ إِذْ قُلْتُمْ یا مُوسی لَنْ نَصْبِرَ عَلی طَعامٍ واحِدٍ فَادْعُ لَنا رَبَّکَ یخْرِجْ لَنا مِمّا تُنْبِتُ اْلأَرْضُ مِنْ بَقْلِها وَ قِثّائِها وَ فُومِها وَ عَدَسِها وَ بَصَلِها»؛ و (نیز‌ای یهود! به خاطر آورید) زمانی را که گفتید: «ای موسی ! هرگز حاضر نیستیم به یک نوع غذا اکتفا کنیم. از خدای خود بخواه که از آنچه زمین می‌رویاند؛ از سبزیجات، خیار، سیر، عدس و پیازش برای ما فراهم سازد (بقره/۶۱).

6. 6. کشتار انبیا: «وَ ضُرِبَتْ عَلَیهِمُ الذِّلَّهُ وَ الْمَسْکَنَهُ وَبَآءُ و بِغَضَبٍ مِنَ اللّهِ ذلِکَ بِأَنَّهُمْ کانُوا یکْفُرُونَ بِایاتِ اللّهِ وَ یقْتُلُونَ النَّبِیینَ بِغَیرِ الْحَقِّ ذلِکَ بِما عَصَوْا وَ کانُوا یعْتَدُونَ».

و مُهر ذلت و نیاز بر پیشانی آنها زده شد و باز گرفتار خشم خدایی شدند؛ چون آنان به آیات الهی، کفر می‌ورزیدند و پیامبران را به ناحق می‌کشتند، اینها به خاطر آن بود که گناهکار و متجاوز بودند (بقره/۶۱).

10. انداختن نارسایی‌ها و مشکلات به گردن رهبری:«وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَیئَهٌ یطَّیرُوا بِمُوسی وَ مَنْ مَعَهُ».

شما نمی‌توانید موارد درون زباله‌دان را ویرایش کنید. مورد را به بیرون از زباله‌دان منتقل و سپس آن را ویرایش کنید.

انعطاف پذیری Flexibility
همه جانبه نگری Holistic Approach
خطرپذیری Risk ability
(۷۲)
مزایای تحقیق عملکردی:
درگیر بودن مشارکت کنندگان در فرایند تحقیق
همزمانی تحقیق و عمل
ارائه راه حل برای مشکلات عملی خاص

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

احساس تعهد در بکار گیری نتایج تحقیق (افزایش روحیه همکاری)
انعطاف پذیری فرایند تحقیق
بهبود عملکرد
ایجاد دانش کاربردی
کمک به ایجاد و پذیرش تغییر در جامعه (۷۳)
محدودیت­های تحقیق عملکردی:
قابلیت پیش بینی و تعمیم پذیری زیادی ندارد.
نیازمند همکاری و پذیرش تغییر می­باشد، در غیر این صورت با شکست مواجه می­ شود.
عملکرد مشارکت کنندگان تحت نظر است لذا ممکن است عده­ای از مشارکت کنندگان از ادامه همکاری منصرف شوند.
تفسیر پیشامدهای آن قابل پیش بینی نیست.
وقت گیر و انرژی بر است.
فقدان گروه کنترل وکنترل مستمر متغیرها نیز به نظر عده­ای محدودیت به حساب می ­آید تعارضات و مقاومت ها: اعمال تغییر در شیوه های جاری و متداول انجام امور در یک سیستم جا افتاده همواره با مقاومت هایی روبرو خواهد شد (۷۴).
کاربرد تحقیق عملکردی:
تغییر روش های آموزشی
تغییر روش های ارزیابی
اصلاح ارزشها و طرز تلقی ها
تغییر شیوه مدیریت و اصلاح ساختار
تشخیص و حل مشکلات خاص موقعیتی (۷۵)
۲-۳ جامعه پژوهش:
اولین قدم در نمونه گیری، داشتن تعریف روشن از جامعه مورد مطالعه و خصوصیات آن است. در این مطالعه جامعه پژوهش شامل کلیه موارد ترانسفوزیون خون و مراقبت­های مربوطه انجام شده توسط پرستاران برای کودکان مبتلا به تالاسمی در بیمارستان کودکان می­باشد.
۳-۳ نمونه پژوهش:
گروه ­های مورد مطالعه در این مطالعه شامل ‌موارد انجام ترانسفوزیون خون و فرآورده ­های خونی برای کودکان تالاسمی بستری در بخش و درمانگاه خون مرکز آموزشی درمانی کودکان تبریز، توسط پرستارانی می­باشد که در زمان انجام پژوهش در این مرکز ترانسفوزیون خون و فرآورده ­های آن را برای کودکان تالاسمی انجام می­ دهند.
۴-۳ حجم نمونه:
با بهره گرفتن از نرم افزار online sample size calculator و با ۹۵% اطمینان و فاصله اطمینان ۱۰، حجم نمونه ۹۶ مورد ترانسفوزیون خون تعیین شد که با احتمال ۱۰% ریزش در نمونه ها، به ۱۰۶ مورد افزایش یافت.
۵-۳ روش نمونه گیری:
روش نمونه گیری به صورت هدفمند و آسان بود. روش کار به این صورت می­باشد که بعد از گرفتن معرفی نامه از دانشکده پرستاری و مامایی تبریز با هماهنگی با مسئولین بیمارستان، پژوهشگر خود را به بخش و درمانگاه خون مرکز آموزشی درمانی کودکان تبریز معرفی کرد و پس از چند روز حضور در آن واحد، جهت عادی شدن حضور در بخش و پس از کسب اجازه، فرایند ترانسفوزیون خون انجام شده برای بیماران مبتلا به تالاسمی به روش نمونه گیری در دسترس یا آسان انتخاب شد. گردآوری داده ها بر اساس فرم تزریق خون و دفاتر چارت راند و چک لیست و بررسی پرونده بیماران با توجه به استاندارد های اعتبار بخشی و حاکمیت بالینی و استاندارد های ارزیابی بیمار طبق «چک لیست نحوه ارزیابی استقرار نظام مراقبت از خون (هموویژلانس)» صورت گرفت. در این چک لیست، وظایف پرستار در قبل، حین و بعد از ترانسفوزیون که بر اساس گایدلاین معتبر وزارت بهداشت ملزم به رعایت آنها بودند، گنجانده شده بود.
۶-۳ محیط پژوهش:
محیط پژوهش در این تحقیق بیمارستان کودکان تبریز بود.
۷-۳ معیارهای ورود:
در این پژوهش مشخصات افراد مورد پژوهش به قرار زیر می­باشند:
انجام ترانسفوزیون خون و مشتقات آن در کودکانی که طبق تشخیص پزشک، مبتلا به تالاسمی بوده و در زمان انجام مطالعه در بخش و درمانگاه خون تحت ترانسفوزیون قرار دارند و کمتر از ۱۸ سال سن داشتند.
انجام ترانسفوزیون خون توسط پرستارانی که حداقل ۳ ماه سابقه کار بالینی در بیمارستان کودکان داشته باشند.
۸-۳ معیارهای خروج:
انصراف پرستاران پس از مشاهده عملکرد آنها
۹-۳ ابزار جمع آوری داده ­ها:
در این مطالعه از پرسشنامه دو قسمتی برای ثبت مشخصات دموگرافیک کودکان تحت ترانسفوزیون خون و پرستاران انجام دهنده ترانسفوزیون خون و چک لیستی جهت بررسی وضعیت موجود ترانسفوزیون خون و مراقبتهای مربوط به آن در بیماران بستری در بخش و درمانگاه خون مرکز آموزشی درمانی کودکان تبریز استفاده شد، که مشخصات دموگرافیک پرستاران شامل سوالاتی در مورد جنس، وضعیت تأهل، سابقه کار، سمت، میزان تحصیلات، بخش محل خدمت، گذراندن دوره­ آموزشی در زمینه ترانسفوزیون خون و مدت آموزش بود و مشخصات دموگرافیک کودکان مبتلا به تالاسمی تحت ترانسفوزیون خون شامل سوالاتی در مورد جنس، سن، سابقه بستری در بخش خون و میزان هموگلوبین قبل از ترانسفوزیون خون بود.
بخش دوم شامل چک لیست استاندارد عملکرد پرستاران برگرفته از چک لیست نحوه ارزیابی استقرار نظام مراقبت از خون (هموویژلانس) جهت بررسی وضعیت موجود ترانسفوزیون خون و مراقبتهای مربوط به آن در بیماران بستری در بخش و درمانگاه خون مرکز آموزشی درمانی کودکان تبریز بود. در این چک لیست، وظایف پرستار در فرایند ترانسفوزیون خون بر اساس راهنمای معتبر وزارت بهداشت در ۳۳ معیار مورد مشاهده جهت بررسی عملکرد پرستاران گنجانده شده است. رعایت استاندارد در حیطه امکانات بخش در ۷ سوال و در حیطه بانک خون در ۶ سوال گنجانده شده است.
۱۰-۳ اعتبار علمی ( روایی ) ابزار:
در این مطالعه برای رسیدن به اعتبار علمی پرسشنامه و چک لیست، ابزار گردآوری داده ­ها توسط ده نفر از اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تبریز از نظر روایی محتوا^[۹] و صوری مورد بررسی قرار گرفت و بر مبنای نظرات ارائه شده با نظرات اساتید راهنما و مشاور تغییرات لازم در پرسشنامه و چک لیست داده شد.
۱۱-۳ اعتماد علمی ( پایایی ) ابزار:
پایایی پرسشنامه اخیر با بهره گرفتن از ضریب آلفای کرونباخ (۸۳/۰α=) تعیین گردید.
۱۲-۳ روش جمع­آوری داده ­ها:

تخصیص گر منابع

در این نقش، مدیرچگونگی بکارگیری منابع سازمان را کنترل می کند. تخصیص بودجه، نیروی انسانی و امکانات ویژه از مصادیق ایفای این نقش هستند.

۲۰ درصد

مذاکره گر

این نقش مدیریتی شامل فعالیت های مذاکراتی با سایر سازمان ها می باشد. مذاکره با مدیران زیر مجموعه و رؤسا نیز از جمله این نقش ها می باشد.

۳۰ درصد

تعریف سازمان
سازمان عبارت است از فرآیندی نظام یافته از روابط متقابل افراد برای دست یافتن به اهداف معین که دارای عناصرذیل است:

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

الف) سازمان همیشه از افراد تشکیل می شود.
ب) افراد به طریقی با یکدیگر ارتباط دارند.
ج) روابط متقابل را می توان نظام بخشید.
د) کلیه افراد در سازمان دارای هدف های مشخص هستند.
ه) روابط متقابل همچنین نیل به هدف های مشترک سازمانی را میسر می کند.
سازمان بنا به یک تعریف رسمی عبارت است از مجموعه ای از افراد که برای دستیابی به یک هدف مشترک با یکدیگر کار می کنند تا خدمات یا کالاهایی را تولید یا عرضه کنند و نیازهای مشتریان یا ارباب رجوع را برآورده سازند این مجموعه هدفمند پیرو یک نظام است، و دارای مرزها و حدودی است که آن را از محیط خود جدا می‌سازد.
عده ای نیز سازمان را با داشتن جایگاه و فضای فیزیکی تطبیق نموده و آنرا دارای هیئت مدیره، بنا، جایگاه، سلسله مراتب، تقسیم‌بندى وظایف، ارتباطات و هماهنگى می دانند که همه براى رسیدن به هدف معینی، به‌طور قانونى گرد هم آمده‌اند. به عبارت دیگر، سازمان برخلاف “نهاد"، داراى محل خاص است و حال آنکه نهاد در سراسر جامعه معینى پراکنده است )میرزائیان، ۱۳۹۱).
نقش فناوری اطلاعات در سازمان
به منظور درک تأثیرات فناوری اطلاعات بر سطوح سازمانی، می توان از اثرات کمی آن بر فرایند تولید سازمان آغاز نمود. تحقیقاتِ گذشته میان بهره گیری از فناوری اطلاعات در مکانیزه کردن فرایندها، تأمین اطلاعات بهتر و تغییر شکل کل فرایند، تفاوت قائل است.
تأثیر فناوری در مرحله اول، جایگزین کردن سرمایه بجای نیروی کار انسانی است. درمرحله دوم نقش آن به عنوان فناوری هماهنگ کننده می باشد که این نقش در سازمانها از اهمیت بیشتری برخوردار است (صرافی زاده، ۱۳۸۳).
سیستم های اطلاعاتی
سیستم اطلاعاتی، سیستمی است مبتنی بر رایانه که تحت کنترل مستقیم مدیر یا کاربر بوده و اطلاعاتی به روز را درباره شرایط داخلی و خارجی سازمان برای آنها فراهم می سازد (واتسون به نقل از فتح الهی، ۱۳۸۵).
همانطور که گفته شد به دلیل گستردگی و پیچیدگی موجود در سازمانها، مدیران اطلاعات و متخصصان اطلاعاتی، به سیستم های اطلاعاتی، روی آورده اند. البته سیستم های اطلاعاتی به آن نقطه نرسیده اند که بتوانند فکر یا برنامه ریزی کنند و به چگونگی تغییرات واکنش نشان دهند. هنوز در هر سازمان چندین اتاق برای افرادی که این سیستم ها را اداره می کنند وجود دارد و باید توجه داشت که فقط یک اقلیت کوچک از این افراد عملاً سیستم های رایانه‌ای یا سیستم های فن‌آوری اطلاعات را طراحی می کنند. تعداد زیادی از این افراد کاربر نهایی هستند مانند مدیران، کارکنان اداری و دیگران که از رایانه در زمینه های شغلی خود استفاده می کنند (کارتین^[۴۵]، ۱۳۷۷).
اجزای سیستم اطلاعات سازمانی
۱- منابع ورودی
الف) منابع مالی یا سرمایه که منبع مهم ورودی است، برای تأمین سایر منابع بسیار ضروری می باشد.
ب) منابع انسانی که باید دانش، مهارت و تجربه لازم برای اجرای عملیات سازمان و فرایند تولید (دانش و خدمات مرتبط) را داشته باشند تا اطمینان حاصل شود که نیازهای مخاطبان تأمین خواهد شد.
ج) مواد خام و عملیاتی که روی آن انجام می گیرد اصلی ترین منبع ورودی در فرایند تولید می باشد. در فرایند آموزش و پرورش منظور از مواد خام دانش آموزانِ ورودی می باشند.
د) برخی از مواد مانند انرژی، مستقیماً در تولید خدمات مورد استقاده قرار می گیرد و برخی دیگر مانند خدمات حسابرسی، غیر مستقیم در فرایند تولید نقش دارند. این مواد و خدمات معمولاً در قبال وجه از سازمان های دیگر تهیه می شود.
ه) اطلاعات که منظور از آن اطلاعاتی است که به محیط بیرونی سازمان مربوط است. اما در عین حال سازمان به اطلاعاتی در مورد منابع مورد بحث مانند سرمایه، مواد و کارکنان و دانش آموزان و نیز افراد متخصص و هزینه لازم برای استخدام و یا آموزش آنها نیاز دارد (صرافی زاده و علی پناهی، ۱۳۸۰).
۲- عملیات
الف) وظایف و فعالیت های اصلی که مستقیماً به تولید و عرضه دانش یا خدمات به مخاطبان مربوط می شود، مانند عملیات تدارکات و تهیه ملزومات آموزشی، خرید، دریافت کالا، کنترل مواد و تأمین خدمات، عملیات تبدیل منابع ورودی به محصول مورد نظر، ارائه محصول نهایی به جامعه، عملیات تکمیلی مانند کنترل کیفیت و ارائه خدمات مربوطه.
ب) وظایف پشتیبانی مانند تأمین منابع (تهیه سیاست ها و روشها و رهنمودهای لازم برای پرسنل)، توسعۀ تکنولوژی و فناوری (تحقیقات، طراحی محصولات جدید، طراحی فرآیندهای تولید و سیستم های اطلاعاتی)، مدیریت منابع انسانی (تهیه سیاست ها، رویه ها و ساختارهایی برای آموزش، مدیریت و کنترل منابع انسانی در سازمان)، تهیۀ طرح های استراتژیک و سیاست های جامع برای تأمین اهداف مورد نظر، تهیۀ ساختارهای مناسب برای سازمان، تهیۀ طرح و تصمیم گیری و سیاست های کنترلی برای اجرای طرح ها و سیاست های مُصوب (صرافی زاده و علی پناهی، ۱۳۸۰).
۳- منابع خروجی
همان گونه که قبلاً ذکر گردید؛ هدف هر سازمان تولید محصول یا خدماتی می باشد که نوع این محصول یا خدمات و دریافت کنندگان آن به ماهیت سازمان و رسالت آن بستگی دارد. در رابطه با دریافت کنندگان منابع خروجی سازمان، چهار گروه عمده را می توان در نظر گرفت:
الف) دانش آموزان: نوعاً در قبال پرداخت هزینه تحصیلی خدمات دریافت می کنند (بدیهی است در مؤسسات خیریه و سازمان های دولتی از دریافت کننده کالا یا خدمات وجهی دریافت نمی کنند).
ب) مالکین یا سهام داران: در مورد سازمان های انتفاعی، مالکین یا سهام داران انتظار دارند، در قبال عملیات سازمان سود دریافت نمایند. در مورد سازمان های غیرانتفاعی رضایت این گروه وقتی تأمین می گردد که بدانند کمک مالی آنها در جهت آرمان سازمان صرف می شود.
ج) کارکنان: کارکنان سازمان در اِزاء کمک و نقشی که در سازمان دارند، انتظار دریافت مزد یا پاداش مالی و غیر مالی (مانند رضایت شغلی) دارند.
د) جامعه: جامعه نیز ممکن است در قبال منابع تولید شده توسط سازمان منتفع شود. این نفع ممکن است به صورت ثروتی باشد که تولید و در جامعه وارد شده باشد و یا به صورت مزایایی باشد که از طریق خدمات ارائه شده توسط سازمان به جامعه باز می گردد (صرافی زاده و علی پناهی، ۱۳۸۰).
صاحبنظران سیستم های اطلاعات مدیریت معتقدند، سه نوع اطلاعات برای سطوح مدیریت مورد نیاز است:
۱- اطلاعات جهت برنامه ریزی کلان
۲- اطلاعات جهت سازماندهی و اجرا
۳- اطلاعات جهت کنترل و رهبری (مک لوید^[۴۶]، ۱۳۷۸).
نقش سیستمهای اطلاعات مدیریت در سازمان
جایگزین کردن سرمایه بجای نیروی انسانی
بعنوان یک فناوری هماهنگ کننده
کسب اطلاعات بهنگام و به موقع
بهبود عملیات سازمان
توانایی انجام محاسباتی که قبلاً مُیسر نبوده

دوره سوم: این دوره از ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۷ بود. سود صنایع نفتی و بخش­های اقتصادی افزایش چشمگیری داشت و جمعیت شهری افزایش یافت. در این زمان ساخت وساز شهرک­های صنعتی مستقل جدید و شهرک­های اقماری- صنعتی در حاشیه شهرهای بزرگ رونق گرفت. هدف از این ساخت و سازها در این دوره؛ ایجاد مراکز جدید برای بهره­بردای از امکانات بالقوه­ی منطقه و جذب جمعیت مازاد یا سرریز شهرهای بزرگ و اقامت جمعیت مهاجر بود (همان، ۴۱۶).

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

بعد از انقلاب
به منظور مدیریت رشد سریع و بی­نظم شهرهای بزرگ در ایران، شورای وزیران استراتژی شهرهای جدید را در سال ۱۹۸۵ به تصویب رساند. این استراتژی توسعه شهرهای جدید را در اطراف شهرهای بزرگ مانند تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز را به منظور هدایت سرریز جمعیت و فعالیت‎های اقتصادی این شهرهای بزرگ به شهرهای جدید اطراف آنها، پیشنهاد داد. در این استراتژی توصیه شد شهرهای جدید نباید به عنوان شهرهایی خوابگاهی سازماندهی شوند بلکه باید شهرهایی متعادل و مستقل باشند که فرصت­های شغلی متنوعی را برای حداقل ۵۰ درصد از نیروی کار خود فراهم می­ کند. علاوه بر تأمین مسکن، بتواند سایر کاربری­ها مانند خرده­فروشی، خدمات فرهنگی، فضای سبز، و تفریح و سرگرمی برای ساکنین خود را فراهم کند ( آتش^[۱۹]، شیرازی^[۲۰]، ۱۹۹۸: ۲).
از جمله مهمترین دلایل ایجاد شهرهای جدید پس از انقلاب اسلامی:- جلوگیری از انهدام باغ­ها و مزارع اطراف کلان­شهرها به دلیل رشد جمعیت کشور؛ - حل مشکل مسکن شهری و نارسایی­های امور زیربنایی و هرج و مرج و نابسامانی کالبدی شهرها؛ - تمرکززدایی از شهرهای بزرگ و جذب سرریز جمعیتی آنها، جلوگیری از توسعه بی­رویه­ی شهرهای بزرگ، ایجاد تعادل رشد اقتصادی و اجتماعی، کنترل حرکات مهاجرتی و اشباع امکانات شهرهای بزرگ در جذب جمعیت مهاجر است (زیاری، ۱۳۷۹: ۹۵). در تأسیس شهرهای جدید اهداف خاصی دنبال می­شد.
اهداف عمده شهرهای جدید عبارت بودند از:- جلوگیری از توسعه بی­رویه­ی و کلان شهر شدن شهر مادر؛ - انتقال کارگاه­ها و صنایع مزاحم از شهر مادر به شهر جدید و پالایش شهر اصلی؛ - جلوگیری از ایجاد حاشیه­نشینی در شهرهای بزرگ؛ - استفاده از اراضی غیر زراعی برای ایجاد شهرهای جدید و جلوگیری از تخریب اراضی کشاورزی؛ - جذب سرریز جمعیت و ایجاد اشتغال در شهر جدید؛ - احداث شهر از پیش­برنامه­ ریزی شده و متناسب با نیاز واقعی جامعه (وزارت مسکن و شهرسازی، ۱۳۶۷: ۱۲-۱۱).
با دلایل ذکر شده و برای رسیدن به اهداف مورد نظر، مطالعات آغازین تأسیس ۱۸ شهر جدید که در زیر فهرستی از ویژگی­های آن ذکر شده است؛ در دستور کار وزارت مسکن و شهرسازی قرار گرفت. از مجموعه شهرهای جدید در جدول (۱-۱) در این پژوهش، دو نمونه از شهرهای جدید یعنی صدرا و عالیشهر برای انجام مطالعه­ ای تطبیقی انتخاب شده است.
جدول شماره (۱-۱): شهرهای جدید ایران